Bioloxía PAU Galicia: como responder e practicar mellor

Na Bioloxía da PAU galega non abonda con recoñecer unha palabra do tema. Unha resposta que puntúa enlaza tres pezas: identifica a estrutura ou o proceso, explica a relación de causa e efecto e usa o dato do enunciado para concluír. Esta guía explica como traballar esas tres pezas co material oficial da CiUG, a Comisión Interuniversitaria de Galicia, que é quen elabora e corrixe o exame.

Que pide unha boa resposta de Bioloxía

Se che preguntan por que unha célula perde auga, escribir «por ósmose» nomea o fenómeno, pero non explica o gradiente nin o sentido do fluxo. Unha resposta completa indica que soluto queda a cada lado, que pode atravesar a membrana e por que a auga se despraza ata reducir a diferenza de potencial hídrico.

Antes de redactar, converte a pregunta nunha pequena tarefa. Subliña o verbo —define, compara, xustifica, interpreta, calcula— e separa os datos da teoría que tes que activar. «Compara» esixe dous trazos enfrontados; «xustifica» esixe causa e consecuencia; «interpreta» esixe ler unha tendencia e apoiala con valores. Esta lectura evita contestar cun parágrafo memorizado que valería para calquera exercicio, pero non para ese.

Como é o exame de Bioloxía en Galicia

O exame ten catro preguntas obrigatorias de 2,5 puntos cada unha. A primeira baséase sempre nun texto científico ou xornalístico e non ten optatividade. As outras tres teñen un primeiro apartado obrigatorio de 1 punto e un segundo apartado de 1,5 puntos no que escolles unha de dúas opcións. Se respondes as dúas, só se corrixe a primeira.

Para a convocatoria de 2027, o grupo de traballo de Bioloxía da CiUG indica na súa circular de setembro de 2026 que o modelo mantén a estrutura da proba anterior. Tes o modelo, a circular, a estrutura e as orientacións na páxina de Bioloxía da CiUG.

Dúas consecuencias prácticas:

• O texto da pregunta 1 non é decoración. Algunhas respostas están no propio texto e outras obrigan a relacionalo con varios bloques da materia. Le o texto dúas veces: a primeira para entendelo e a segunda coas preguntas diante.
• Cada pregunta pode mesturar bloques. No exame ordinario de 2026, por exemplo, a pregunta 1 xuntaba a célula coa biotecnoloxía a partir dun texto sobre terapia xénica. Non estudes os bloques como caixas pechadas.

Un esquema que che axuda a razoar

Para cada proceso biolóxico, prepara un esquema de catro caixas: situación inicial, mecanismo, resultado observable e condición que o modifica. Na respiración celular, a situación inicial é unha molécula orgánica que se oxida; o mecanismo inclúe transferencia de electróns e síntese de ATP; o resultado é enerxía utilizable e produtos finais; a dispoñibilidade de osíxeno cambia a ruta que pode predominar. En inmunoloxía, distingue estímulo, recoñecemento, resposta e memoria. En xenética, separa xenotipo, expresión e fenotipo, e escribe que relación hai entre eles.

O debuxo non substitúe a explicación. Un esquema dunha membrana debe rotular bicapa, proteínas e compartimentos; unha frecha sen lenda non demostra se representa difusión simple, transporte facilitado ou transporte activo. Usa frechas con verbo: «a auga sae», «o soluto entra», «o encima reduce a enerxía de activación». Así o razoamento queda á vista e detectas contradicións antes de entregar. Se queres afondar nesta técnica, tes ideas en debuxos e esquemas para estudar Bioloxía (en castelán).

Practica tamén a escala. Unha gráfica de crecemento microbiano non se resume dicindo «sobe»: describe o tramo de aumento rápido, identifica o intervalo de estabilización e relaciona a meseta cun factor limitante. Se o enunciado dá dous valores, inclúeos; se non dá cifras, non inventes unha precisión que a gráfica non permite.

Exemplo propio: a ósmose paso a paso

Imaxina unha vesícula rodeada por unha membrana semipermeable. No interior hai sacarosa a 0,30 mol/L; no exterior, a 0,60 mol/L. A membrana deixa pasar a auga, pero non a sacarosa. Que ocorre ao principio e que observarías?

Primeiro, identifica o que atravesa a membrana: a auga. A sacarosa non pode compensar a diferenza porque queda retida. Segundo, compara os medios: o exterior ten máis concentración de soluto e, neste modelo, menor potencial hídrico. Terceiro, expresa o sentido: a auga sae da vesícula cara ao exterior. Como consecuencia, o volume da vesícula diminúe e a disolución interior concéntrase.

A resposta non debe afirmar que o movemento continúa sen límite. A medida que sae auga, cambian as concentracións e o sistema achégase a un equilibrio. Se o enunciado engadise unha parede ríxida, habería que incorporar esa condición; se a sacarosa tamén puidese pasar, xa non abondaría a explicación anterior.

Unha comprobación final: inverte os datos. Con 0,60 mol/L dentro e 0,30 mol/L fóra, a auga entraría e o volume aumentaría. Se a túa regra dá o mesmo sentido nos dous casos, falta comparar concentracións antes de memorizar a frecha.

Como practicar sen corrixirte ás cegas

Traballa en ciclos curtos. Resolve unha pregunta sen apuntamentos, marca noutra cor o dato que usaches e escribe unha frase que conecte causa e efecto. Despois consulta o criterio de corrección e clasifica o fallo: concepto ausente, relación causal incompleta, lectura errónea do dato ou expresión ambigua. Non corrixas só a nota: reescribe a oración que demostraría o paso que faltaba.

A CiUG publica cada ano os exames e os criterios da convocatoria ordinaria e da extraordinaria. Os criterios de corrección de Bioloxía da ordinaria de 2026 mostran como se reparte cada apartado en décimas de punto e inclúen exemplos de resposta. Úsaos como guía do razoamento que debe quedar visible, non como frases para copiar. Todos os enlaces oficiais por materia e convocatoria están reunidos na nosa páxina de exames da PAU de Galicia.

Alterna tres formatos: unha resposta curta de definición con exemplo, a interpretación dunha táboa ou gráfica e o desenvolvemento dun proceso con esquema. Pecha cada sesión revisando nomes de moléculas, sentido das frechas e conclusión. Para adestrar o tempo, reserva os últimos minutos a ler de novo o enunciado e comprobar que respondiches todos os verbos.

Preguntas frecuentes

¿Teño que memorizar textos completos?

Memoriza vocabulario, relacións e secuencias, pero redacta a partir dos datos do exercicio. Un texto fixo adoita fallar cando cambia a gráfica, o organismo ou a condición experimental.

¿Que fago se non recordo o nome exacto dun termo?

Describe primeiro a función e o mecanismo con precisión e despois intenta recuperar o termo. Non inventes unha palabra parecida nin a presentes como segura: unha explicación coherente amosa que parte do concepto dominas.

¿Cambia o exame de Bioloxía na PAU 2027?

Segundo a circular do grupo de traballo de Bioloxía da CiUG, o modelo de 2027 mantén a estrutura da proba anterior: catro preguntas de 2,5 puntos, a primeira baseada nun texto. Revisa a páxina oficial da materia antes de pechar a túa planificación por se hai novidades.

¿Podo responder as dúas opcións do segundo apartado?

Non che convén. Nas preguntas 2, 3 e 4 só se valora a primeira opción que respondas, así que decide antes de escribir e dedica o tempo a unha soa.

¿Hai curso de Bioloxía para a PAU de Galicia?

Si. Na ficha de Bioloxía para a PAU de Galicia tes o contido do curso, o prezo e as opcións de acceso.

Seguinte paso

Escolle hoxe un proceso, debuxa as súas catro caixas e resolve unha pregunta de exame usando polo menos un dato explícito do enunciado. Mañá repite o ciclo cunha gráfica e compara que parte da túa explicación resulta máis fácil de comprobar.